دانشگاه پیام نور حسابداری دولتی 2423-4613 12 2 2026 05 22 A Conceptual Model for Institutionalizing Social Auditing in Public Sector Organizations: From Transparency and Accountability to Social and Environmental Sustainability مدل مفهومی نهادینه ‌سازی حسابرسی اجتماعی در سازمان‌های بخش عمومی: از شفافیت و پاسخ‌گویی تا پایداری اجتماعی و محیطی 167 188 12670 10.30473/gaa.2026.75475.1829 FA جواد علی پور گروه حسابداری ءواحد قمءدانشگاه ازاد اسلامیءقمءایران رضا غلامی جمکرانی دانشیار گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران سید عباس برهانی گروه حسابداریءواحد قمءدانشکاه ازاد اسلامیءقمءایران زهره حاجیها گروه حسابداریءواحد تهران جنوبءدتنشگاه ازاد اسلامی ءتهران ء ایران Journal Article 2025 08 15 In the contemporary era of public governance, social accountability and transparency in performance information are considered fundamental pillars for the legitimacy and effectiveness of public sector organizations. This study aims to present a conceptual model of social auditing in public sector organizations. The research adopts a qualitative design based on the grounded theory approach, employing the systematic model proposed by Strauss and Corbin. The qualitative phase involved 15 experts in the field of public sector accounting and auditing, comprising academic scholars (6), senior managers and public sector auditors (6), and representatives of policy-making and standard-setting bodies (3). Interviews were conducted until theoretical saturation was reached. Data analysis followed the systematic grounded theory procedure. The findings identified six key dimensions of institutionalizing social auditing: transparency and accountability, social participation, social justice and equity, social and environmental sustainability, effectiveness and efficiency of public services, and integrity and administrative ethics. In addition, the study elaborated on the causal, contextual, and intervening conditions, as well as strategies and outcomes associated with the implementation of this system. The results indicate that achieving effective social auditing in the public sector requires transparent legal frameworks, advanced information and technological infrastructures, a responsive organizational culture, and political will to enhance performance transparency. The proposed model offers a foundation for policymaking and designing operational mechanisms to advance transparent, accountable, and sustainable governance in the public sector. در عصر جدید حکمرانی عمومی، پاسخگویی اجتماعی و شفافیت اطلاعات عملکرد، از ارکان کلیدی مشروعیت و کارآمدی سازمان‌های بخش عمومی به شمار می‌روند. هدف این پژوهش ارائه مدل حسابرسی اجتماعی در سازمان‌های بخش عمومی می باشد. روش پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر رویکرد داده‌بنیاد با استفاده از مدل نظام‌مند اشتراوس و کوربین است. مشارکت کنندگان رویکرد کیفی شامل خبرگان در حوزه حسابداری و حسابرسی بخش عمومی هستند که شامل خبرگان دانشگاهی (6 نفر)، مدیران و حسابرسان بخش عمومی (6 نفر) و نمایندگان نهادهای سیاست‌گذار و تدوین‌گر استاندارد (3 نفر) میباشند که مصاحبه با آنان تا حد اشباع نظری دادهها، ادامه داشت. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از روش داده بنیاد نظام‌مند استفاده شد. نتایج پژوهش منجر به شناسایی شش بُعد کلیدی نهادینه‌سازی حسابرسی اجتماعی شامل: شفافیت و پاسخ‌گویی، مشارکت اجتماعی، عدالت و انصاف اجتماعی، پایداری اجتماعی و محیطی، اثربخشی و کارایی خدمات عمومی و صداقت و سلامت اداری گردید. همچنین، شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای مرتبط با استقرار این نظام تبیین شد. نتایج نشان داد که تحقق حسابرسی اجتماعی در بخش عمومی مستلزم چارچوب‌های قانونی شفاف، زیرساخت‌های اطلاعاتی و فناورانه پیشرفته، فرهنگ سازمانی پاسخ‌گو و اراده سیاسی برای شفاف‌سازی عملکرد است. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان مبنای سیاست‌گذاری و طراحی سازوکارهای اجرایی برای ارتقای حکمرانی شفاف، پاسخ‌گو و پایدار در بخش عمومی مورد استفاده قرار گیرد. https://gaa.journals.pnu.ac.ir/article_12670_5a4485ce51f454bb845f2a9e513eafd0.pdf