ارائه مدل ساختاری تفسیری شاخصه‌های مؤثر بر ریسک حسابرسی مالیاتی در طرح جامع مالیاتی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 استادیار گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

3 دانشیار گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

10.30473/gaa.2020.50439.1337

چکیده

از مهم‌ترین چالش‌های حسابرسی مالیاتی کشورهای درحال‌توسعه، عدم‌کارایی در بهره‌وری از منابع است که جهت غلبه بر آن در ایران، حسابرسی مالیاتی مبتنی بر ریسک در طرح جامع مالیاتی پیاده‌سازی شده ‌است. تعیین و مدلسازی شاخصه‌های اندازه‌گیری ریسک جهت انتخاب مؤدی، نقطه کلیدی در شروع فرایند حسابرسی مالیاتی مبتنی بر ریسک می‌باشد که این پژوهش به آن می‌پردازد. با توجه به کمبود چارچوب نظری در زمینه شاخصه‌های مؤثر بر ریسک حسابرسی مالیاتی، روش پژوهش ترکیبی اکتشافی (کیفی: تحلیل تم و کمی: مدل‌سازی ساختاری تفسیری) است. بر اساس نتایج، در پایین‌ترین سطح مدل ”ویژگی‌های کلی مؤدیان“ به عنوان عامل دارای بیشترین نفوذ و در آخرین سطح مدل ”کیفیت تعامل مؤدی“ و ”نحوه پرداخت مالیات“ نشانگرهایی از ریسک مؤدی هستند. ویژگی‌های مؤدیان و تخصص مالیاتی نیروی انسانی آنان منجر به استفاده از اصول و رویه‌های حسابداری، فرصت‌های قانونی موجود و یا حتی کتمان رویدادهای مالی، در جهت بهینه‌سازی مالیات می‌شود که در متغیرهای کیفیت تعامل مؤدی و نحوه پرداخت مالیات بروز پیدا می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling of Effective Indicators on Tax Audit Risk by Interpretive Structural Modeling(ISM) IN Tax master plan

نویسندگان [English]

  • hosein zareian 1
  • forogh Heyrani 2
  • Mahmoud Moeinadin 3
1 PhD. student of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran.
2 Assistant, Department of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran.
3 Associate, Department of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran.
چکیده [English]

One of the most important challenges in developing countries' tax audits is the inefficiency of resource productivity, which has been implemented the Risk-Based Tax Audit in Iran for overcoming the challenge. Determining and modeling risk indices for taxpayer selection is a key point in the start of the risk-based tax audit process. Due to the lack of a theoretical framework on the factors affecting tax audit risk, the method is exploratory-combined (qualitative: thematic analysis and quantitative: interpretive structural modeling). According to the results, at the lowest level of the model, the general characteristics of the taxpayers as the most influential factor, and at the last level of the model, the "quality of interaction" and "how to pay taxes" are indicative of the taxpayer’s risk. The characteristics of taxpayers and their HR expertise lead to the use of accounting principles, existing legal opportunities, or even coverage financial transactions, in order to optimize taxation, which is reflected in the variables of the quality of taxpayer interaction and how the tax is paid.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tax Audit
  • Risk-based Tax Audit
  • interpretive structural modeling (ISM)
آذر، عادل و بیات، کریم. (1387). طراحی مدل فرآیند محوری کسب و کار با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری(ISM). نشریه مدیریت فناوری اطلاعات، دوره 1، شماره 1، ص 18-3.
برزگری خانقاه، جمال و فیض‌پور، محمدعلی. (1392). حسابرسی مالیاتی مبتنی بر ریسک: تجاربی از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه. مجله پژوهش حسابداری، شماره 8، ص 123-142.
برزگری، محمد رضا و طالب نیا،قدرت اله (1392). شناسایی و بررسی علل اختلاف بین مالیات بر سود ابراز شده و مالیات برسود قطعی شدۀ اشخاص حقوقی غیردولتی. پژوهشنامه مالیات، شماره 18 (دوره 21). ص  31-56.
پژویان، جمشید (1386)، اقتصاد بخش عمومی (مالیات‌ها)، تهران: نشر جنگل.
پورحیدری، امید و سروستانی، امیر.(1391).بررسی تأثیر ویژگی های شرکت، نوع صنعت و مالکیت نهادی بر اختلاف مالیات ابرازی و قطعی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهشنامه مالیات، شماره 14 (پیاپی 62). ص 61-77.
تهرانی، رضا، عباسیان، عزت‌اله و آخوندی، احمد. (1397). طراحی مدلی برای پیش‌بینی خوش‌حسابی مؤدیان بزرگ مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، شماره 38 (پیاپی 86). ص 11-29.
حیدرپور فرزانه عرب مختاری محمدعلی. (1393). تأثیر هموارسازی سود بر درآمد مشمول مالیات تعیین شده توسط جامعه حسابداران رسمی و سازمان حسابرسی. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال سوم، شماره دهم، ص 47-54
خدامی‌پور، احمد و روستایی، شکوفه. (1393). بررسی ارتباط بین هموارسازی درآمد مشمول مالیات با اجتناب از مالیات و محتوای اطلاعاتی آن. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، سال سوم، شماره دهم، ص 35-46
دستگیر، محسن، ایزدی‌نیا، ناصر، عسکری، علی و رمضانی، سیدمهدی. (1394). ارائه مدل انتخاب برای حسابرسی مالیاتی مبتنی بر ریسک اشخاص حقوقی در ایران. پژوهشنامه مالیات، شماره 25 (پیاپی 73).، ص 9-44.
ساری، محمدعلی و اعتمادی، حسین. (1397). ارائه الگویی بهینه برای کمینه‌سازی ریسک مالیاتی شرکت‌ها بر اساس مولفه‌های کیفیت محیط اطلاعات داخلی- رهیافتی کاربردی از روش درخت تصمیم فازی، دوره 5، شماره4 (پیاپی 19)، صص 1-23.
سازمان امور مالیاتی کشور (1396). مروری بر عملکرد، اقدامات، برنامه ها و چالش‌های سازمان امور مالیاتی کشور. تهران: معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل؛ دفتر پژوهش و برنامه‌ریزی.
سازمان امور مالیاتی کشور (1397). الگویی برای مدیریت ریسک تمکین مالیاتی. تهران: معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و امور بین‌الملل؛ دفتر پژوهش و برنامه‌ریزی.
ظهوریان، ابوالفضل (1389). انتخاب برای ممیزی مالیاتی بر مبنای ریسک. پژوهشنامه مالیات، شماره 8 (مسلسل 56). ص  177-210.
عبدلی، قهرمان، ابریشمی، حمید و حسینی‌فرد، سیدمحمد. (1394). تحلیل نظری و تجربی حسابرسی مالیاتی مطلوب در مالیات بر درآمد جهت کاهش فرار مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، شماره 28 (مسلسل 76)، ص 41-67.
قربانی، ابوالفضل، لایقی، کامران و داوودی، فاطمه. (1396). شناسایی صورت حساب جعلی مودیان مالیاتی به کمک تکنیک‌های داده کاوی. پژوهشنامه مالیات، شماره سی وسوم (مسلسل 81). ص167-193.
مشایخی، بیتا؛ مهرانی، ساسان؛ مهرانی، کاوه و کرمی، غلامرضا. (1384). نقش اقلام تعهدی اختیاری در مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 1384، شماره 42، ص 61-74.
مهرانی، ساسان و سیدی، سید جلال.(1393) بررسی تاثیر مالیات بر درآمد و حسابداری محافظه­کارانه بر اجتناب مالیاتی شرکتها. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، شماره دهم، ص 13-33.
نیک‌اندیش، مسعود و مخملباف، احمد. (1396). واکاوی تحقیقات تجربی حوزه حسابرسی نظام مالیات بر ارزش افزوده، ماهنامه پژوهشهای مدیریت و حسابداری شماره 40، ص 33-55.
Ajili, H. and Khlif, H. (2020), "Political connections, joint audit and tax avoidance: evidence from Islamic banking industry", Journal of Financial Crime, Vol. 27 No. 1, pp. 155-171. https://doi.org/10.1108/JFC-01-2019-0015
Arlinghaus, B. P. (1998). Goal setting and performance measures – by tax professionals in Fortune 500 companies. The Tax Executive, 50(6).PP. 434–442.
Bazart, C. and Pickhardt, M. (2009). “Fighting income tax evasion with positive rewards: Experimental evidence”. LAMETA, University of Montpellier Working Papers, 09-01. Available from: <http://ideas.repec.org/p/lam/wpaper/09-01.html>
Beatty, A., Ke, B., and Petroni, K. (2002). “Earnings management to avoid earnings declines across publicly and privately held banks”. The Accounting Review, Vol. 77, Pp, 547-570.
Belay, Mekonnen (2017). Challenges of tax audit administration in Addis Ababa: evidence from small taxpayer branches, Department of Accounting and Finance School of Business Administration, Saint Mary University.
Besley, Timothy., and Persson, Torsten. (2014). Why Do Developing Countries Tax So Little, Journal of Economic Perspectives, American Economic Association, vol. 28(4), pages 99-120.
Biber, Edmund and Hamad, Chaouki (2011), “Modern Tax Administration and Managing Compliance” (Power point documentary), The Workshop Managing Taxpayer Compliance and Taxpeyer Audit, Tehran, INTA.
Biber, Edmund. (2010) Revenue Administration: Taxpayer Audit Development of Effective Plans, Technical Notes and Manuals, IMF, Fiscal Affairs Department.
Cheng, Ching-Hsue & Lin, Yin. (2002). Evaluating the best main battle tank using fuzzy decision theory with linguistic criteria evaluation. European Journal of Operational Research. Vol142. Pp 174-186.
Creswell JW, Plano Clark VL.(2007) “Designing and conducting mixed methods research”. Thousand Oaks, CA: Sage.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design, choosing among five approaches, 2nd edition, California: Sage publication.
Creswell, John W. and Miller, Dana L. (2000). Determining Validity in Qualitative Inquiry, Theory Into Practice, Vol3, No3, pp124-130
da Silva, Leon S´olon., Rigitano, Henrique de C., Carvalho, Rommel N., Souza, Jo˜ao Carlos F. (2016). Bayesian Networks on Income Tax Audit Selection - A Case Study of Brazilian Tax Administration. Proceedings of the 13th UAI Bayesian Modeling Applications Workshop (BMAW 2016). Pp14-59.
Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ). (2010). adressing tax evasion and tax avoidance in developing countries. Eschborn, the German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development (BMZ)
Ebrill, Liam P; Keen, Michael; and Victoria Perry. (2010). the Modern VAT. Washington D.C, International Monetary Fund.
Edmiston, Kelly D. and Bird, Richard M. (2004). Taxing Consumption in Jamaica: The GCT and the SCT, International Tax Program, Institute for International Business, Joseph L. Rotman School of Management, University of Toronto.
Guenther, D.A., E.L. May dew and s.e. Nutter.(1977).Financial reporting, tax costs, and book-tax conformity, Journal of Accounting and Economics, No. 23, PP. 225-248.
Gupta, Manish. and Nagadevara, Vishnuprasad. (2010) Audit Selection Strategy for Improving Tax compliance: Application of Data Mining Techniques.
Hanway, K.&Vance, S. (2010). Accounting Method Changes and Elections to Increase Taxable Income, In What's New in Tax, edited by L. KPMG.
Harberger, Arnold C. (1995). “The ABCs of Corporation Tax Incidence: Insights into the Open-Economy Case.” In American Council for Capital Formation, Tax Policy and Economic Growth. Washington D.C, American Council for Capital Formation, pp. 51-73.
Hemberg, Erik., Rosen, Jacob., Warner, Geoff., Wijesinghe, Sanith., and O'Reilly, Una-May. (2015). Tax non-compliance detection using co-evolution of tax evasion risk and audit likelihood. In Proceedings of the 15th International Conference on Artificial Intelligence and Law (ICAIL '15). ACM, New York, NY, USA, pp.79-88.
Kastlunger, B.; Dressler, S. G.; Kirchler, E.; Mittone, L. and M. Voracek (2010). “Sex Differences in Tax Compliance: Differentiating between Demographic Sex, Gender-Role Orientation, and Prenatal Masculinization (2D: 4D), Journal of Economic Psychology, Vol. 31, Issue 4, pp. 542- 552.
Kvale, Steinar. (1996). InterViews: An introduction to qualitative research interviewing. Thousand Oaks, CA, US: Sage Publications, Inc.
Lev, B. & Nissim, D. (2004). Taxable Income, Future Earnings,and Equity Values, Accounting Review, 79 (4), 1039-1074
Loyland, Knut. Raaum, Oddbjørn. Torsvik, Gaute. and ovrum, Arnstein. (2019). Compliance effects of risk-based tax audits. Working Paper, Oslo Fiscal Studies (OFS).
Lushi Isuf. (2016). Effect of integrity of the officers on reduce the tax evasion or increase of the revenue - Survey in Kosovo. European Journal of Sustainable Development, Vol5, No2, pp51-56
Mansour, Israa., Kalib, Mutasem. (2019). The Impact of Using Analytical Procedures on Reducing the Cost of Tax Audit; The Jordanian Income and Sales Tax Department. International Business Research, Vol12, No2. Pp 52-65.
Mayberry, M.A., McGuire, S .T. & Omer, T.C. (2012). Smoothing taxable income, tax avoidance, and the information content of taxable income, Working paper, Texas A&M University.
McMillan, J. H., & Schumacher, S. (2001). Research in education: A conceptual introduction, 5th edition. New York: Adison Wesley Longman, Inc.
Murphy, Kevin E., Higgins, Mark. (2017). Concepts in Federal Taxation 2018, 25th Ed, Cengage Learning.
Neuman, S., Omer, T., Schmidt, A. (2013). Risk and return: does tax risk reduce firms' effective tax rates?. Working Paper, Ph.D. Thesis, TexasA&M University and North Carolina State University.
Niemirowski, Pauline and Alexander J Wearing. (2003), "Taxation Agents and Taxpayer Compliance". Journal of Australian Taxation, Department of Business Law and Taxation. Monash University, Vol. 6.
OECD. (2004), compliance Risk Management: Audit case Selection Method, Information Notes, October 2004, Tax Administration compliance sub-group.
Palil, Mohd Rizal. Ahmad Fariq Mustapha. (2011), "Determinants of Tax Compliance in Asia: A case of Malaysia". European Journal of Social Sciences – Volume 24, Number 1
Plano Clark, V., Creswell, J., O'Neil Green, D., & Shope, R. (2008). Mixing quantitative and qualitative approaches: An introduction to emergent mixed methods research. In: S. HesseBiber & P. Leavy (Eds.) Handbook of emergent methods, New York: The Guilford Press.
Roy, A.K.(2008). Risk Based Internal Audit-Need for Such Approach in Banking Sector for Implementation of Accountant, July-September.
Salamon, L. M., J. J. Siegfreid (1977). “Economic power and political influence: The impact of industry structure on public policy”. American Political Science Review, Vol.71, No 3, pp 1026-1043.
Scholes, M. S., Wolfson, M. A., Erickson, M., Maydew, E. L. & Shevlin, T. (2001). Taxes and Business Strategy, 2nd ed. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
Watts, R. (2003). “Conservatism in Accounting Part I: Explanations and Implications” .AccountingHorizons 17 (3) : 207-222.
World Bank. (2011). Risk-Based Tax Audits; Approaches and Country Experiences. Edited by Munawer Sultan Khwaja, Rajul Awasthi, and Jan Loeprick. Washington D.C: The World Bank.
World Bank. (2011). Supporting the development of more effective tax systems. Report to the G-20 development-working group
World Bank. (2018). Doing Business 2017; IRAN. Washington D.C: The World Bank.